Widget Image
Fundacja Pomocy Chorym na Dystonię
Image Alt

Fizjoterapia

Profesjonalni rehabilitanci, wybór odpowiednich metod, szkolenia rehabilitantów.

Strategie terapeutyczne dla dystonii:

Dystonia to syndrom neurologiczny charakteryzujący niezależnymi od woli ruchami, które prowadzą do silnych skurczy mięśniowych, powtarzanych ruchów skrętnych, które w konsekwencji prowadzą do przykurczy stawowych i nienaturalnej postawy ciała. Ma wiele form i przyczyn, a co za tym idzie, wiele modeli postępowania terapeutycznego. Zaliczamy tutaj fizjoterapię, terapię zajęciową, farmakoterapię doustną, domięśniowe ostrzykiwanie toksyną botulinową oraz interwencje neurochirurgiczne.

Cel:

Terapia w dystonii rozpoczyna się od poprawnej diagnostyki i klasyfikacji, co powinno być poparte poszukiwaniem odpowiedniej etiologii oraz określeniem zaburzeń funkcjonalnych pacjenta (International Classification of Function). Podejście terapeutyczne jest najczęściej ograniczone do terapii objawowej, ale nawet tutaj musi być skorelowane z potrzebami i zaburzeniami pacjenta. Dystonia to stan neurologiczny, którego zaburzenia mogą pojawiać się w każdym wieku. Jeżeli symptomy rozpoczynają się w wieku nastoletnim lub przed 30 rokiem życia, mówimy o wersji młodocianej. Jeżeli pojawiają się po 30 roku życia, mamy do czynienia z odmianą dorosłą. Występuje wiele form dystonii, a dystonia może być symptomem wielu chorób i patologii. Aby odpowiednio określić typ i formę dystonii, należy znać odpowiedź na istotne pytania: Jaka część ciała jest zajęta? Dystonia jest także klasyfikowana anatomicznie. Jeżeli dotyczy tylko jednej części ciała wówczas mówimy o jej ogniskowym typie. Odmiana segmentalna zajmuje dwa lub więcej połączonych ze sobą obszarów ciała (ramię, bark, szyja). Jeżeli dwa lub więcej obszarów ciała z różnych części jest objętych dystonią, wówczas mówimy o jej wieloogniskowym typie np.struny głosowe i oczy. Dystonię można klasyfikować także na pierwotną lub idiopatyczną, ale także może być pochodną już istniejących patologii jak: choroby degeneracyjno – nerwowe, udar, uraz, choroby demielinizacyjne. Szacuje się, że ponad 3 miliony ludzi na świecie cierpi na dystonię. Celem terapii powinno być ograniczenie nieświadomych ruchów, korekcja anormalnej postawy ciała, redukcja bólu, zapobieganie przykurczom, a co najważniejsze podniesienie poziomu funkcjonalnego oraz jakości życia. Podejście terapeutyczne powinno być dopasowane do indywidualnych potrzeb pacjenta. Fizjoterapia powinna stać się bardzo ważnym czynnikiem terapii pacjentów z dystonią. Wiele form dystonii zaburza mobilność, postawę ciała, równowagę, żywotność oraz zdolność do wypełniania zadań dnia codziennego. Jednakże dystonia jako zaburzenie neurologiczne, nie może być leczona bezpośrednio i przyczynowo za pomocą fizjoterapii. Wysiłki terapeuty muszą skupić się na postępowaniu objawowym. Wykwalifikowany terapeuta powinien zwracać uwagę na kompensacyjne ruchy i nawyki ruchowe, które mogą się rozwinąć jako efekt dystonii. Do jego osadu i jego doświadczeniu powinno się pozostawić decyzje o zaakceptowaniu takiego stanu, czy próbie przeciwdziałania tym kompensacjom. W myśl zasady „lepsze jest wrogiem dobrego”, czasem należy zaakceptować taką zmianę jeżeli niesie ona za sobą lepsze wykonanie funkcji, czy większe bezpieczeństwo. Terapia powinna wykorzystywać efekty z innych form terapii, jak farmakologia doustna i iniekcje botulinowe. Fizjoterapia to proces powolny, który powinien być wprowadzany z zaangażowaniem i optymizmem. Trudno oczekiwać natychmiastowych wyników, ale dobrze ułożony program terapii może mieć pozytywny wpływ na wiele aspektów życia codziennego. Pod kontrolą całego zespołu medycznego (lekarz, terapeuta, psycholog) można osiągnąć poprawę kontroli motorycznej i minimalizować wtórne komplikacje i kompensację które mogą być wynikiem dystonii.

Cele terapeutyczne:

Program powinien obejmować wizyty, sesje terapeutyczne, ćwiczenia domowe, terapię grupową (przy ujednoliceniu grupy).

Cele terapii to:

– zwiększanie lub utrzymywanie już istniejącego zakresu ruchu stawów i ruchomości potrzebnej do wykonywania funkcji

– poprawa siły mięśniowej, która może być bardzo zmniejszona w wyniku zaburzenia funkcji

– poprawa poczucia własnego ciała w przestrzeni oraz utrzymanie indywidualnej, optymalnej postawy ciała

– utrzymanie poziomu funkcjonalnego, adaptacja do zmodyfikowanych aktywności dnia codziennego (ADL)

Jak osiągnąć i utrzymać osiowość:

– edukacja pacjenta prawidłowego ustawienia, technika odtwarzania, elementy nauczania motorycznego

– terapia za pomocą lustra, z użyciem bodźców wzrokowych

– zaadoptowanie krzeseł, biurka, materaca do snu, ułożenia głowy na poduszce, ustawienia fotela w samochodzie

– szczególnej mocy nabiera edukacja pacjenta w zakresie ruchomości i nawyków ruchowych odcinka szyjnego kręgosłupa, jego ustawienie ma wpływ na pozycjonowanie reszty ciała

– nie bez znaczenia jest temat doboru odpowiedniego obuwia, miękka, gruba podeszwa powinna w znaczący sposób amortyzować i pozwalać na pełną propulsję

– typ buta powinien redukować ryzyko powstawania deformacji

Codzienne aktywności i ćwiczenia:

Aktywności sportowe w trakcie których dochodzi do asymetrycznych ruchów tułowia jak tenis, squash powinny być unikane. Ćwiczenia z mniejszym obciążeniem jak elementy terapii w wodzie, chód, yoga, elementy baletu, nawet delikatny fitness, czy rower są akceptowalne. Należy pamiętać jednak o tym, że dobór aktywności powinien być indywidualny. Momenty odpoczynku pomiędzy ćwiczeniami lub aktywnościami są kluczowe. Częste 5 do 10 minutowe przerwy umożliwiają lepszą relaksację, należy pamiętać o odpowiednim nawodnieniu. Terapeuta powinien określić codzienną rutynę i ustanowić czynniki które bedą w stanie ją poprawić. Planowanie jest ogromnie ważne.

Walka ze stresem:

Ten modny ostatnio temat, należy włączyć do terapii, poza ćwiczeniami relaksacyjnymi, należy zastosować techniki, które bedą stymulowały przywspółczulny układ nerwowy. Wydaję się, że wspomaganie się wiedzą osteopatyczną, ziołolecznictwem jest tutaj nie bez znaczenia. Techniki relaksacyjne: głębokie oddychanie (przepona, ruchomość żeber), wizualizacja, progresywna relaksacja mięśni w połączeniu ze stretchingiem, oraz yoga, Tai Chi, medytacja powinny podnieść poziom komfortu.

Stretching i wzmacnianie:

Terapeuta jest zobowiązany do pokazania i opisania ćwiczeń rozciągających oraz tych, które poprawiają ruchomość i elastyczność. Terapia powinna pomagać w mobilizacji „sztywnych” stawów, ograniczać tworzenie się przykurczy, dzisiejszy stan wiedzy i umiejętności terapeutów pozwala na wiele w tej kwestii. Niezmiernie ważne jest aby określić odpowiedni program ćwiczeń domowych. W zależności od potrzeb, należy pamietać o zaopatrzeniu ortopedycznym. Niebagatelne znaczenie mają też aktywności, które powinny zwiększyć siłę mięśniową, pamietać należy jednak aby nie spowodować zbyt dużego zmęczenia co może w konsekwencji zakończyć się pogorszeniem stanu mięśnia, a co za tym idzie wzmożonym napięciem. W terapii powinno się wykorzystywać elementy terapii tkanek miękkich, terapię powięzi, trening funkcjonalny, metody PNF, Bobath, kinesiotaping. Pomimo tego, że dystonia jest zaburzeniem ruchu, który wpływa na ciało w sposób fizyczny, może też mieć wpływ na stan emocjonalny i psychiczny.

Physical therapist doing massage of male's shoulder
500_F_140716314_j4JZ8cfy4tfMU5rN94URXKBc0P1zbIsB